Retro Sport: Het vergeten circuit

Om het ontstaan van het Circuit van Nijvel te kaderen moeten even de toenmalige context geschetst worden. Eind jaren ’60 lag het  Circuit National – beter bekend als het circuit van Spa-Francorchamps – onder vuur bij pers, deelnemers en toeschouwers. Dat was dan vooral voor wat de Grand Prix van België F1 betrof. Ter illustratie:  tijdens de Belgische GP van 1968 zette John Surtees in een Honda  RA301 (een drieliter V12) een snelste rondetijd  met een gemiddelde snelheid van 241.140 km/u neer! Aangezien Francorchamps niet meteen het meest veilige circuit op de kalender was vonden meer en meer mensen dat de F1 daar geen plaats had.

 

Reeds in 1968 richtte een zekere Dauriac de SA Capenib – Circuit Automobile Permanent de Nivelles-Baulers. Het stadsbestuur van Nivelles (Nijvel) stapte mee in het ‘avontuur’ en vanaf 1970 werd met de bouw van het circuit begonnen. Omtrent de ontwerper van het circuit bestaat er twijfel. Nederlands- en Engelstalige bronnen hebben het over de Nederlander John Hugenholtz – die ook Zolder en Suzuka tekende – terwijl Franstalige bronnen burgerlijk ingenieur van de Regie Bruggen en Wegen Roger Caignie als ontwerper aanduiden. Hoe dan ook, op 5 september 1971 werd het 3.724 meter lange circuit van Nijvel officieel ‘ingereden’met de Coupes de l’Avenir – niet te verwarren met de bijna gelijknamige Motorcrosswedstrijd – een wedstrijd die meetelde voor het BK Toerisme van de RACB (Royal Automobile Club de Belgique).

 

Een jaar later volgde een eerste hoogtepunt voor het circuit van Nivelles-Baulers, toen de Belgische F1 Grand Prix er op 4 juni 1972 plaats vond. Het zou tot in 1973 duren vooraleer er voor het eerst een motorrace plaats vond op het nieuwe permanente circuit. Op 8 april 1973 vond er een Internationale race plaats op het circuit. Op het programma stond er een 100-mijls-race voor productiemachines en een internationale Formula 750-race. Die race ging over twee manches, die beide gewonnen werden door Jules Nies op een BMW R75/5.  In september van dat jaar zou onder de noemer ‘Moto Speed Day’,  de finale van het BK Wegrace plaats vinden op het circuit van Nivelles-Baulers. Op het programma stonden volgende klassen: 125cc, 250cc, 500cc, Zijspannen en de Coupe Kawasaki. Ook in 1974 en 1975 zou Nivelles-Baulers telkens tweemaal op de kalender van de Belgische Motorrijdersbond prijken.

 

Donkere wolken

 

Ondertussen kreeg het circuit al met de eerste moeilijkheden te kampen. Het had ernstige liquiditeitsproblemen. Reeds in het voorjaar van 1974 werd het circuit eigenlijk failliet verklaard. Maar toch mocht er nog geraced worden van de curatoren. Onder het bewind van de curatoren werd het circuit voor drie jaar ‘verpacht’ aan de familie Gozlan. In tussentijd begon ook de asfaltlaag van het circuit op te spelen. In 1976 vond de FIA de kwaliteit daarvan dermate schabouwelijk dat ze de geplande Belgische GP van Nijvel naar Zolder liet verhuizen. Voor de wegracers  - of tenminste voor de BMB en de FIM - bleek de asfaltlaag toch niet zo’n probleem te zijn. In datzelfde jaar 1976 stonden er drie nationale meetings en de Belgische ronde van het WK Formula 750 op het programma.  Op zondag 23 mei 1976 vond de eerste Belgische ronde van het WK Formula 750 plaats. De eindzege ging naar de legendarische Amerikaan Gary Nixon op een Kawasaki KR750 tweetaktmachine. Nixon won een manche, de andere ging naar de Brit Mick Grant.

 

De problemen werden er niet geringer op voor het circuit van Nivelles-Baulers. Ze kregen namelijk ook een politieke dimensie. In Luik rijpte immers het plan voor een verkorte, veiligere versie van het toen 14,120 km lange circuit van Spa-Francorchamps. Voor de beheerders van Spa-Francorchamps was Nivelles-Baulers verre van een bondgenoot, eerder een doorn in het oog. Bovendien was Nivelles-Baulers ook niet geliefd bij de racers – zowel op twee als vier wielen – omwille van z’n weinig uitdagende lay-out. De vergelijking met het supersnelle circuit van Spa-Francorchamps dat zich op en langs de Ardeense heuvels kronkelde, ging dan ook niet op. Na verloop van tijd bleven ook de toeschouwers weg. Omdat Nivelles-Baulers met het oog op de veiligheid van de rijders ontworpen was, beschikte het over, voor die tijd, ongewone ruime uitloopzones. Dat maakte dat het publiek ver van de piste verwijderd stond, iets wat destijds nog niet ingeburgerd was.

 

Op 27 augustus 1978 volgde dan een laatste grote internationale motorsportwedstrijd met de Belgische ronde van het Formula 750 WK. Toen zat de klad er al flink in. Het deelnemersveld bestond dan wel uit grote namen maar het overgrote deel van hen reed op Yamaha TZ750’s. De zege ging in beide manches naar de Venezolaan Johnny Cecotto. De latere wereldkampioen was de fabrieksrijder voor Yamaha en reed op een YZR750 fabrieksmachine.

 

Een slepende doodstrijd

 

De belangstelling voor motorraces op het circuit van Nivelles-Baulers zo in de jaren daarna alleen maar verder afnemen. In oktober 1980 vond de 2e editie van de Mémorial Christian Vidal plaats in Nivelles. Ondanks de aanwezigheid van Nederlandse toppers als Jack Middelburg – die eerder dat jaar de zege pakte in de 500cc tijdens de Dutch TT – passeerden er niet eens 2.000 betalende toeschouwers langs de kassa. In datzelfde jaar sprak de RACB overigens z’n doodsvonnis uit over het circuit van Nivelles-Baulers. De hoogste Belgische autosportinstantie vind het wegdek van het circuit niet langer geschikt voor competitie en verbiedt er dan ook voortaan alle vormen van wedstrijden.

 

In het voorjaar van 1981 komt er een kortstondige opleving. Het NK Wegrace is in 1980 opgeschrikt door een reeks dodelijke ongevallen op stratencircuits en heel wat van die circuits liggen onder vuur. De Koninklijke Nederlandse Motorrijders Vereniging vindt een goedkoop en veilig alternatief in het circuit van Nivelles-Baulers. Na een laatste KNMV-wedstrijd op 21 juni 1981 moet het circuit van Nivelles-Baulers definitief de poorten sluiten op 30 juni van datzelfde jaar.

 

De infrastructuur van het circuit zou al snel ten prooi vallen aan vandalisme en verval. Tegelijkertijd kwamen motorrijders en sportieve automobilisten zich uitleven op de desolate piste. Tot de nodige barrières daar een stokje voor staken. Het circuit krijgt een herbestemming maar het zou jaren duren vooraleer er een industriepark zou ontstaan op het domein van het voormalige circuit. In de jaren ’90 proberen raceliefhebbers nog een laatste maal om het circuit nieuw leven in te blazen. Ze verenigen zich in de ‘Werkgroep Circuit Nivelles-Baulers’ en ‘Nivelles for ever’. Het circuit zou een alternatief moeten bieden voor de Belgische stratencircuits – in de jaren ’90 vond ook het Belgian Procar-kampioenschap nog plaats op circuits zoals Chimay en Ciney – die volgens de activisten te gevaarlijk zijn geworden. De acties zouden uiteindelijk geen zoden aan de dijk brengen.

 

Eind juni 2014 organiseerde de Belgian Formula Club een zogenaamde ‘revival meeting’ op een nog bestaand gedeelte van het circuit van Nivelles-Baulers. In de demowedstrijden kwamen niet alleen monoposto’s maar ook klassieke racemotoren en zijspannen aan de start. Daarmee kreeg het vergeten circuit toch nog wat herkenning.

 

Opmerkingen, suggesties en info voor andere historische artikelen (over alle motorsporttakken) zijn welkom op tip@demotorsite.be
 

 

Foto's: Belga Image/Archieven Think Media Motorcluster/Belgian Formula Club

Facebook comments